Niet pas in actie komen als het al te laat is, maar preventief signalen oppakken en aan de slag. Preventie met Gezag in de Bredase wijk Hoge Vucht is een programma dat jongeren perspectief biedt door samen te werken. Eén van de partners is OpenDoor.
Preventie met Gezag is door de rijksoverheid opgezet om te voorkomen dat jongeren in de ondermijnende criminaliteit belanden. Het programma richt zich op jongeren van 8 tot 27 jaar in zogenoemde kwetsbare stedelijke gebieden. Anne Willemsen is projectleider jeugd, scholen en vroegsignalering en Corina Capelle coördinator van het schakelteam binnen Preventie met Gezag in Breda. “De kracht van Preventie met Gezag Breda zit in de combinatie van vroegsignalering, een integrale samenwerking en een langdurige persoonsgerichte aanpak. Samen met de wijk en alle betrokken partijen vanuit zorg, onderwijs, preventie en gezag zorgen we ervoor dat jongeren eerder in beeld komen, perspectief krijgen en minder snel afglijden”, vertelt Anne. “Om blijvende verandering in de wijk te realiseren, is het de bedoeling dat het programma tien jaar loopt.”
Preventie met Gezag heeft twee pijlers. De eerste is school en preventie. De school speelt een essentiële rol in de wijk: als signaleerder, als plek waar onderwijs, veiligheid en zorg samenkomen en als kans om gecoördineerde interventies in te zetten die thema’s als kansenongelijkheid en armoede aanpakken. Anne: “School is een minisamenleving waar sommige jongeren vaker zijn dan thuis en waar ook de straatcultuur binnenkomt. Na drie jaar merk ik nu dat de scholen in Hoge Vucht beter in kunnen spelen op de straat die de school binnenkomt, dat de schoolveiligheid heel serieus door hen wordt opgepakt en dat de integrale samenwerking rondom de scholen aanzienlijk is verbeterd. Daardoor pikken we signalen sneller op, die belangrijk zijn om te voorkomen dat jongeren afglijden.”
Anne vertelt dat het programma ook scholen uit andere wijken helpt. “We ontwikkelen op basis van de geleerde lessen een hulpmiddel voor alle scholen in Breda: de schoolveiligheidskaart. Scholen hadden een duidelijke behoefte aan een praktisch hulpmiddel dat kon ondersteunen bij het signaleren van zorgen, het duiden van situaties en het vinden van de juiste route en passende handelingsmogelijkheden.”
Corina houdt zich bezig met de tweede pijler: de persoonsgerichte aanpak, oftewel het schakelteam. Dit team pikt signalen uit de wijk op en zorgt ervoor dat betrokken partijen snel en georganiseerd kunnen handelen. Door zorgen over een jongere vroeg te bespreken en in samenhang te beoordelen, kan tijdig passende ondersteuning worden ingezet en wordt voorkomen dat problemen verder escaleren.
Een belangrijke rol ligt bij het netwerk van de wijk, ofwel het schakelteam. Het programma heeft alle betrokken partijen samengebracht in dat netwerk. Van jongerenwerkers als Surplus en OpenDoor tot de politie, jeugdreclassering en de Raad van Kinderbescherming. “We hebben in het onderlinge vertrouwen van het schakelteam geïnvesteerd. Iedereen weet nu van elkaar: wat doe jij en hoe kunnen we jou bereiken?”
Belangrijk is ook de rol van de wijk, vertelt Corina. “We willen echt vanuit de wijk werken en in contact staan met de bewoners. Preventief straatwerk, dat wij zelf hebben opgericht, is hierin een belangrijke partij. Preventief straatwerk wordt gevormd door professionals van SfeerBeheer, een organisatie op het snijvlak van sociaal werk en beveiliging, die dagelijks door de wijk lopen als een soort gastheren en -dames voor alle bewoners.”
De signalen kunnen vanuit verschillende hoeken komen en zijn heel divers: van een jongere die er opvallend verzorgd uitziet en zich in een afwijkend netwerk lijkt te begeven tot iemand die een winkeldiefstal heeft gepleegd. “De regisseur van het schakelteam kijkt naar het signaal, checkt in het netwerk of de jongere al bekend is en of er al partijen betrokken zijn, zodat we niet tegen elkaar in gaan werken, en beoordeelt vervolgens welke partner een stap naar voren gaat zetten.” De context is hierbij van essentieel belang. “Als een jongere een diefstal pleegt, waarom doet hij of zij dat dan? Staat diegene onder druk? Is er thuis armoede? Afhankelijk daarvan, zetten we vervolgstappen.” Altijd met als doel de jongeren te helpen aan perspectief. “Zo steken we de gesprekken met hen ook in. We hebben het niet over wat ze fout doen, maar vragen hoe we kunnen helpen.”
Preventie met Gezag is inmiddels drie jaar bezig en de basis staat, zo vertelt Anne. “We kennen de wijk en de betrokken partijen en weten wat werkt. De komende periode onderzoeken we welke elementen het effectiefst zijn en hoe we deze duurzaam kunnen borgen, zodat de aanpak ook na de 10 jaar blijft voortbestaan.”
Eén van de betrokken partijen is OpenDoor. Corina vertelt dat ze een hulpverlener zochten die naast de jongeren ging staan en zo bij OpenDoor uitkwamen. “De begeleiders van OpenDoor maken echt verbinding met de jongeren, waarbij het een grote kracht is dat ze per jongere intensief op zoek gaan naar de juiste match met een begeleider. Ze kijken daarbij echt naar de behoeften van de jongere. Als ze eenmaal verbinding hebben gemaakt, bereiken ze vaak de onderliggende hulpvraag. Dat is heel waardevol.”
Anne looft de preventieve aanpak, de outreachende benadering en de systemische werkwijze van OpenDoor. “Het is alleen al mooi dat ze over talenten in plaats van cliënten spreken. Daarnaast matchen ze echt goed met de jongeren. Door hun diverse achtergronden sluiten de begeleiders goed aan bij de leefwereld van de jongeren en weten zij wat er speelt. Daarnaast is het heel waardevol dat de begeleiders ook buiten kantoortijden bereikbaar zijn en dat ze het gewend zijn om met veiligheidspartners samen te werken. Ze zijn daar heel transparant in, naar zowel de jongeren als naar ons. Dat is belangrijk.”
Roy de Weert begeleidt namens OpenDoor meerdere talenten in Hoge Vucht. Talenten die hij “op een coachende manier” op het rechte pad probeert te behouden. “Het fijne aan Preventie met Gezag is dat we heel korte lijnen hebben. Zowel als begeleiders onderling, als met andere partijen, kunnen we snel schakelen en sparren. Daardoor kun je makkelijker het maximale uit het talent halen.”
Hij neemt de talenten onder zijn hoede, gaat met ze sporten of een hapje eten. Hij hoort en ziet ze, helpt ze aan een ander perspectief. “Als OpenDoor voelen wij deze jongeren goed aan, omdat we ook buiten Preventie met Gezag met deze doelgroep werken. We kunnen sturen op hun behoeften. Daarnaast laten we zien wat voor kansen er voor hen liggen en wat een goede dagstructuur voor voordelen biedt ten opzichte van rondhangen zonder doel. Uiteindelijk geeft Preventie met Gezag henzelf en daarmee uiteindelijk ook de wijk een beter perspectief en meer rust.”
